De details die je reis redden

Steek vroeg over

Tussen zes en acht uur 's ochtends ben je bij vrijwel elke post binnen een kwartier door. Zaterdagmiddag in juli is het tegenovergestelde.

Kosovo vóór Servië

Servië ziet binnenkomst via Kosovo niet als geldige inreis. Plan Servië dus vóór Kosovo, of reis dezelfde weg terug.

Groene kaart voor de huurauto

Zonder groene kaart en schriftelijke toestemming van het verhuurbedrijf kom je Albanië en Bosnië niet in.

Kleine posten zijn sneller

Bergposten hebben minder verkeer, maar controleer de openingstijden — sommige sluiten 's nachts.

Nooit wisselen aan de grens

De koers is daar structureel slecht. Neem geld op bij een bank­automaat in de eerste stad.

Weiger de omrekening

Als een automaat aanbiedt om in euro af te rekenen, kies altijd de lokale munt. Dat scheelt enkele procenten.

Neem cash mee de bergen in

Gastenhuizen, busjes en markten buiten de steden accepteren geen kaartbetalingen. Reken op €40 per persoon per dag.

Let op twee soorten dinar

De Servische dinar en de Macedonische denar zijn verschillende munten. Wissel restgeld voor je de grens overgaat.

Reken 50 km per uur

Op bergwegen haal je zelden meer. Een rit van 200 kilometer is een halve dag, geen twee uur.

Koop een busticket aan het loket

Online zie je maar een deel van de vertrekken. Het loket toont alle maatschappijen.

Bagagegeld is normaal

Eén tot twee euro per stuk in het ruim, contant aan de chauffeur. Houd kleingeld bij de hand.

Rijd niet in het donker

Ongelijke wegdekken, onverlichte voertuigen en vee op de weg maken nachtritten onnodig riskant.

Boek de veerboot met auto vooruit

Kroatische zomerlijnen zitten weken van tevoren vol voor voertuigen; als voetganger kom je altijd mee.

Gastenhuizen bel je

In bergdorpen staat lang niet alles online. Je accommodatie van gisteren belt met plezier vooruit voor je.

Boek de kust wel vooruit

Van half juli tot eind augustus zijn Kroatië en Montenegro aan zee echt vol.

Vraag naar de cash-prijs

Veel privékamers geven korting bij contante betaling; dat is gebruikelijk en geen vreemde vraag.

Let op de toeristentaks

Die komt er bijna overal bovenop, per persoon per nacht, en wordt ter plekke contant betaald.

Ontbijt in de bakkerij

Burek met yoghurt kost anderhalve euro en houdt je tot de middag op de been.

Zoek de kafana zonder fotomenu

Waar alleen de lokale taal op de kaart staat, is het eten beter en de rekening lager.

Kraanwater is meestal prima

In Slovenië, Kroatië, Bosnië en Montenegro kun je het drinken. In Albanië liever flessenwater.

Vegetarisch vraagt sturing

Zeg er expliciet bij dat je ook geen vleesbouillon wilt; gegrilde groenten, bonen en shopska zijn overal te krijgen.

Verkeer is het echte risico

Inhalen op bergwegen veroorzaakt meer ongelukken dan alle andere risico's samen.

Blijf op gemarkeerde paden

In afgelegen delen van Bosnië en Kroatië liggen nog mijnenvelden. Volg bestaande routes.

Praat zonder oordeel

Over de jaren negentig wordt open gepraat als je luistert. Vermijd stellingnames over schuld.

Kleding in gebedshuizen

Schouders en knieën bedekt in kloosters en moskeeën; doeken liggen meestal bij de ingang klaar.